ANG BABAE SA HARAP NG LUMANG BAHAY NA YAKAP NG ASAWA KO AY HINDI KO KILALA—PERO NANG MARINIG KONG TAWAGIN NIYA ITONG “FIRST LOVE,” BIGLANG PARANG NAWALA ANG LABING-APAT NA TAON NG PAGSASAMA NAMIN
Hindi ko kailanman naisip na may isang araw na makikita ko ang asawa kong mahigpit na nakayakap sa ibang babae.
Labing-apat na taon na kaming mag-asawa.
Labing-apat na taon ng sabay na paggising, sabay na pagkain, pagbabayad ng bills, pag-aalala sa kinabukasan, at pagharap sa mga problemang minsan ay pakiramdam namin ay hindi na matatapos.
Sa loob ng labing-apat na taon, naniwala akong kilala ko na siya.
Alam ko kung paano siya tumawa kapag kinakabahan.
Alam ko kung paano siya tumahimik kapag may problema.
Alam ko kung anong pagkain ang hinahanap niya kapag pagod siya.
At higit sa lahat, alam kong ako ang babaeng pinili niyang makasama habang-buhay.
O iyon ang akala ko.
Hanggang sa araw na iyon.
Hapon noon nang sabihin ng asawa kong si Daniel na kailangan niyang pumunta sa kabilang bayan dahil may isang matandang kakilala raw siyang kailangang puntahan.
Hindi ako nagtaka.
Sanay na ako sa mga biglaang lakad niya.
“Gabi na siguro ako makakauwi,” sabi niya habang kinukuha ang susi ng sasakyan.
“Sige. Mag-ingat ka,” sagot ko.
Ngumiti siya at mabilis akong hinalikan sa noo.
“Love you.”
“I love you, too.”
Iyon ang huling sandali na normal pa ang mundo ko.
Makalipas ang halos isang oras, bigla kong naalala na naiwan niya sa bahay ang isang folder na kailangan niya para sa isang appointment kinabukasan.
Tinawagan ko siya.
Walang sagot.
Muli akong tumawag.
Wala pa rin.
Kaya nagpasya akong ihatid na lamang ang folder.
Hindi ko alam kung bakit, pero nang araw na iyon, may kakaibang kaba sa dibdib ko.
Matagal ang biyahe papunta sa kabilang bayan.
Nang makarating ako roon, hindi ko agad nakita ang sasakyan ni Daniel.
Tinawagan ko ulit siya.
Sa pagkakataong iyon, narinig kong tumunog ang telepono niya mula sa isang maliit na lumang bahay sa dulo ng isang makitid na kalsada.
Napahinto ako.
Pamilyar sa akin ang sasakyan niya.
Nandoon.
Naka-park sa harap ng bahay.
Pero bakit?
Lumabas ako ng sasakyan at dahan-dahang lumapit.
Luma ang bahay.
May kupas na pintura ang dingding.
May lumang kahoy na bakod at mga halamang tila matagal nang hindi naaayos.
At sa harap mismo ng bahay…
Nakita ko siya.
Si Daniel.
At may isang babae sa harap niya.
Hindi ko siya kilala.
Hindi ko alam kung sino siya.
Ang tanging nakita ko ay ang dalawang braso ng babae na nakapalibot sa katawan ng asawa ko.
At ang mga kamay ni Daniel na nakayakap din sa kanya.
Hindi ako makagalaw.
Parang biglang tumigil ang paligid.
Walang tunog ng mga sasakyan.
Walang hangin.
Walang oras.
Ang tanging naririnig ko ay ang sarili kong paghinga.
Then I heard Daniel whisper:
“Akala ko hindi na kita makikita ulit.”
Napalunok ako.
Lumapit nang kaunti ang babae sa kanya.
At saka ko narinig ang mga salitang tuluyang nagpabago sa buhay ko.
“Namiss kita, my first love.”
First love.
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Hindi ko alam kung gaano ako katagal nakatayo roon.
Ang alam ko lang, labing-apat na taon akong asawa niya.
Pero sa isang segundo, naramdaman kong parang wala akong alam tungkol sa lalaking minahal ko.
Hindi ako sumigaw.
Hindi ako lumapit.
Hindi ko sila hinarap.
Tumalikod ako at bumalik sa sasakyan.
Habang nagmamaneho ako pauwi, paulit-ulit na umiikot sa isip ko ang dalawang salita.
First love.
Sino siya?
Gaano sila katagal nagmahal?
Bakit hindi ko siya kailanman nabanggit sa mga kuwento ni Daniel?
At bakit kailangan pa niyang puntahan ang babaeng iyon nang palihim?
Pagdating ko sa bahay, inilapag ko ang folder sa mesa.
Pagkatapos ay umupo ako sa aming sala.
Tinitigan ko ang wedding picture namin na nakasabit sa dingding.
Nakasuot ako ng simpleng puting damit.
Nakasuot siya ng itim na suit.
Pareho kaming nakangiti.
Sa ilalim ng larawan, nakasulat ang petsa ng kasal namin.
Labing-apat na taon na ang lumipas.
Napahawak ako sa frame.
“May iba ka bang buhay na hindi ko alam, Daniel?”
Bandang alas-diyes ng gabi nang umuwi siya.
Binuksan niya ang pinto na parang walang nangyari.
“Love?”
Hindi ako sumagot.
Lumapit siya sa akin.
“Gising ka pa?”
Tumango ako.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin na pupunta ka sa lumang bahay?”
Natigilan siya.
Sandali siyang tumingin sa akin.
“Ano?”
“Yung bahay sa San Rafael.”
Namuti ang mukha niya.
At doon ko nakumpirma.
Hindi ako nagkamali.
“Sinundan mo ako?”
“Hindi ko sinundan. Dinala ko sa iyo ang folder na naiwan mo.”
Tumahimik siya.
“Who is she?”
Hindi siya agad sumagot.
“Daniel.”
Umupo siya sa kabilang sofa.
Matagal siyang nakatingin sa sahig.
“Si Elena.”
“Who is Elena?”
“Kaibigan ko noon.”
Napatawa ako nang mahina.
Hindi dahil natutuwa ako.
Kundi dahil masakit.
“Kaibigan?”
“Hindi lang kaibigan,” bulong niya.
Tumayo ako.
“Then tell me the truth.”
Huminga siya nang malalim.
“Si Elena ang unang babaeng minahal ko.”
Naramdaman kong parang bumigat ang buong katawan ko.
“First love mo?”
Tumango siya.
“Bago tayo?”
“Oo.”
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Hindi siya sumagot.
“Labing-apat na taon, Daniel.”
Nanginginig na ang boses ko.
“Labing-apat na taon kitang nakasama. Labing-apat na taon kitang tinanong tungkol sa nakaraan mo. Ilang beses kitang tinanong kung may taong hindi mo pa nakakalimutan.”
Napayuko siya.
“At lagi mong sinasabi sa akin na tapos na ang lahat.”
“Akala ko tapos na.”
“Akala mo?”
Napatingin ako sa kanya.
“Pero bakit mo siya niyakap?”
Tahimik siya.
“Bakit mo sinabi sa kanya na miss mo siya?”
Wala siyang sagot.
At ang katahimikan niya ang mas masakit kaysa anumang kasinungalingan.
Kinabukasan, hindi ako pumasok sa trabaho.
Kinuha ko ang lumang kahon ng mga gamit namin.
Mga larawan.
Mga sulat.
Mga ticket mula sa unang pelikulang pinanood namin.
Ang resibo ng unang restaurant na pinuntahan namin.
At isang maliit na papel na isinulat niya noong unang taon namin bilang mag-asawa.
“Pangako kong ikaw ang pipiliin ko araw-araw.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
“Pinili mo ba talaga ako?”
Iyon ang tanong na hindi ko maalis sa isip ko.
Maya-maya, nakita ko ang isang lumang litrato na hindi ko pa kailanman nakita.
Si Daniel.
At si Elena.
Magkatabi silang nakaupo sa harap ng parehong lumang bahay.
Sa likod ng larawan ay may sulat.
“Dito tayo magsisimula ng bagong buhay.”
Napaupo ako.
Kaya pala pamilyar sa akin ang bahay.
Hindi ko man ito nakita noon, pero ilang taon na itong nakatago sa loob ng aming mga gamit.
Nagsimula akong maghanap.
At doon ko natuklasan ang isang lihim na mas malalim kaysa sa inaakala ko.
Kinagabihan, hinarap ko ulit si Daniel.
Ipinakita ko sa kanya ang litrato.
“Bakit nasa gamit natin ito?”
Napapikit siya.
“Hindi ko alam na nandiyan pa iyon.”
“Tell me everything.”
At sa unang pagkakataon, sinabi niya ang buong kuwento.
Noong bata pa siya, mahal na mahal niya si Elena.
Pangarap nilang umalis sa kanilang bayan at magsimula ng buhay sa Maynila.
Pero bago nila iyon magawa, nagkasakit ang ina ni Daniel.
Kinailangan niyang manatili.
Samantala, nakatanggap si Elena ng pagkakataong magtrabaho sa ibang bansa.
Nangako silang magkikita muli.
Pero hindi iyon nangyari.
Lumipas ang mga taon.
Hanggang sa nakilala niya ako.
“Nagmahal ako sa iyo,” sabi niya.
“Pero?”
Tumahimik siya.
“Hindi ko alam kung paano ko haharapin ang nakaraan.”
“Then why did you meet her now?”
“May sakit siya.”
Napatingin ako sa kanya.
“Anong sakit?”
“Malubha. Gusto lang niyang makausap ako bago siya umalis para magpagamot.”
Natahimik ako.
Hindi ko pa rin alam kung ano ang dapat kong maramdaman.
Galit?
Selos?
Awa?
O pagtataksil?
“Bakit mo ako hindi isinama?” tanong ko.
Hindi siya sumagot.
“Kung wala kang ginagawang masama, bakit mo itinago?”
“Natakot ako.”
“Sa akin?”
“Oo.”
Napailing ako.
“Hindi mo kailangang matakot sa akin, Daniel. Kailangan mo lang akong respetuhin.”
Tumulo ang luha niya.
“Hindi ko na siya mahal tulad ng dati.”
“Pero minahal mo siya.”
“Oo.”
Napapikit ako.
Masakit marinig.
Pero mas masakit ang sumunod niyang sinabi.
“Pero ikaw ang babaeng pinili kong makasama.”
Tinitigan ko siya.
“Hindi sapat ang pagpili sa akin noon kung araw-araw mo naman akong pinaparamdam na kailangan kong makipaglaban sa isang taong hindi ko naman alam na umiiral pa sa puso mo.”
Makalipas ang ilang araw, pumunta ako sa lumang bahay.
Hindi ko alam kung bakit.
Siguro gusto kong marinig mismo mula kay Elena kung ano talaga ang nangyari.
Nakita ko siya sa ilalim ng puno sa harap ng bahay.
Mas payat siya kaysa sa nakita ko noong araw na iyon.
Ngunit mahinahon ang mukha niya.
Pagkakita niya sa akin, tumayo siya.
“Ikaw si Mara.”
Tumango ako.
“Alam mo ang pangalan ko?”
“Matagal ko nang alam.”
“Paano?”
Ngumiti siya nang mahina.
“Dahil sinabi sa akin ni Daniel na ikaw ang asawa niya.”
Umupo kami.
Matagal kaming tahimik.
Hanggang sa sinabi niya:
“Hindi ko siya tinawag dito para agawin sa iyo.”
Hindi ako sumagot.
“Gusto ko lang magpaalam.”
Napatingin ako sa kanya.
“Bakit?”
“Dahil minsan, may mga taong mahal natin noon na hindi na dapat maging bahagi ng kinabukasan natin.”
Napayuko siya.
“May mga alaala na kailangan nating pasalamatan, hindi balikan.”
Hindi ko inaasahan ang maririnig ko.
“Kung ganoon, bakit mo siya niyakap?”
“Dahil baka iyon na ang huling pagkakataon.”
Tahimik akong nakatingin sa kanya.
At sa unang pagkakataon, naintindihan ko na ang yakap na nakita ko ay maaaring hindi simula ng isang pagtataksil.
Maaaring iyon ang pagtatapos ng isang lumang kabanata.
Pag-uwi ko, nakita ko si Daniel na naghihintay.
Hindi siya nagtanong kung nakausap ko si Elena.
Umupo lang siya sa harap ko.
“Galit ka pa ba?”
“Oo.”
Tumango siya.
“Karapat-dapat akong maghintay.”
Napangiti ako nang bahagya.
“Hindi sapat ang sorry.”
“Alam ko.”
“Kailangan mong patunayan sa akin na hindi ako second choice.”
Tumingin siya diretso sa mga mata ko.
“Hindi ka second choice.”
“Then show me.”
Hindi ko siya agad niyakap.
Hindi ko agad pinatawad.
Dahil ang tiwala ay hindi isang bagay na maibabalik sa isang gabi.
Kailangan itong buuin muli.
Araw-araw.
Sa maliliit na bagay.
Sa katapatan.
Sa bukas na komunikasyon.
At sa pagpili sa isa’t isa kahit wala nang nakakakita.
Pagkalipas ng ilang buwan, nakatanggap kami ng balita.
Naging matagumpay ang paggamot ni Elena.
Nagpadala siya sa akin ng isang maikling sulat.
Hindi ko iyon itinago kay Daniel.
Binasa ko ito sa harap niya.
“Mara, salamat dahil hindi mo hinayaang maging dahilan ang nakaraan namin para sirain ang kinabukasan ninyo. Alagaan mo siya, pero huwag mong kalimutang alagaan din ang sarili mo.”
Napaluha ako.
Hindi dahil natalo ako.
Kundi dahil sa wakas, naintindihan ko ang isang bagay.
Hindi kailangang burahin ang nakaraan para maging totoo ang kasalukuyan.
May mga taong unang minahal natin.
May mga alaala tayong hindi natin kayang kalimutan.
Pero ang tunay na pagmamahal ay hindi lamang tungkol sa kung sino ang unang dumating.
Ito ay tungkol sa kung sino ang pinipili mong manatili sa tabi mo kapag dumating ang mga taon na mahirap.
At noong gabing iyon, habang magkatabi kaming nakaupo ni Daniel sa aming balkonahe, hinawakan niya ang kamay ko.
“Kung bibigyan ako ng pagkakataong ulitin ang lahat,” sabi niya, “ikaw pa rin.”
Tinitigan ko siya.
“Hindi ko kailangan mong burahin ang nakaraan mo.”
Huminga ako nang malalim.
“Ang kailangan ko lang ay huwag mong hayaang ang nakaraan ang maging dahilan para mawala ang kinabukasan natin.”
Mahigpit niyang hinawakan ang kamay ko.
At sa unang pagkakataon matapos ang ilang buwan, naramdaman kong bumabalik ang katahimikan sa puso ko.
Hindi dahil nakalimutan ko ang nangyari.
Kundi dahil pinili naming harapin ito nang magkasama.
Dahil minsan, ang pinakamahirap na bahagi ng isang pagsasama ay hindi ang pagtuklas ng nakaraan.
Ang pinakamahirap ay ang pagdedesisyon kung may sapat pang katotohanan, respeto, at pagmamahal para magsimulang muli.
At para sa amin—
oo.
Mayroon pa.
Dahil ang labing-apat na taon ay hindi basta nabubura ng isang lumang alaala. Ngunit ang tiwala ay kailangang muling buuin, araw-araw, sa bawat pagpiling manatiling tapat.
